🇸🇩2 Kasım haftası

Sudan ordusuyla müttefik Ortak Kuvvet'in Kordofan cephesindeki harekât komutanı, Ebu Tukka olarak bilinen Tuğgeneral Harun Mursal'ın Kuzey Kordofan eyaletindeki Umm Shaeira'da yaşanan çatışmalarda öldürüldüğü, Ortak Kuvvet tarafından salı günü açıklandı. Bir yanda Sudan ordusu ve müttefiki silahlı hareketler, diğer yanda Hızlı Destek Kuvvetleri arasındaki çatışmalar pazartesi günü Kuzey ve Batı Kordofan eyaletlerinin çeşitli bölgelerinde yeniden başladı.12

Darfur24, pazartesi günü Kuzey Darfur'da El-Mazrub'un batısında yaşanan muharebelerde üç üst düzey Ortak Kuvvet subayının öldürüldüğünü ve Sudan Kurtuluş Güçleri Topluluğu genelkurmay başkanı Tümgeneral Muneir Hamed Malounq'un ağır yaralandığını bildirdi. Askeri kaynaklara göre ölenler arasında Sudan Kurtuluş Güçleri Topluluğu'nun harekât komutanı Tuğgeneral Harun Abu Tukki de vardı.3

Tag Press, Hızlı Destek Kuvvetleri saha komutanı Mohamed Taher Banat'ın Kuzey Kordofan'ın Kazqil bölgesindeki çatışmalarda öldüğünü bildirdi ve Kordofan bölgesindeki cephelerde, her iki tarafın da mevzilerini güçlendirmeye ve stratejik bölgeleri ile ikmal hatlarını kontrol etmeye çalışmasıyla askeri tırmanışın arttığını aktardı.4

Sudan Tribune'ün haberine göre Kuzey Kordofan'da çarşamba günü bir Sudan ordusu savaş uçağının Umm Badr bölgesindeki bir su kaynağını vurması sonucu iki kadın öldü, 10 kişi de yaralandı. Görgü tanıkları Darfur24'e, pazar akşamı Sudan ordusuna ait olduğu sanılan bir insansız hava aracının Umm Badr yakınlarında bir Land Cruiser aracını vurması sonucu iki kişinin öldüğünü ve başkalarının yaralandığını söyledi.56

Bölgenin başka yerlerinde ayrı şiddet olayları da bildirildi: Kuzey Darfur'da Kutum ilçesine bağlı Nina bölgesinde, sığırları çiftliğine giren bir çiftçi silahlı bir hayvan yetiştiricisi tarafından vurularak öldürüldü; Güney Kordofan'da Kartala'nın doğusundaki bir çiftlikte düzenlenen silahlı soygun sırasında ise bir erkek ve bir kadın öldürüldü.78

Sudan'ın bakanlık sektörleri için teknik komiteleri Çarşamba günü, 2027 mali yılı bütçesinin ilkelerini, özelliklerini ve genel hedeflerini görüşmek üzere toplandı. Plan, savaş çabalarının finansmanının sürdürülmesini, altyapı ve yeniden yapılanmaya önem verilmesini ve büyümenin ve ekonomik toparlanmanın güçlendirilmesini içeriyor. Ortak toplantıya Bakanlar Kurulu Genel Sekreteri Ali Mohamed Ali başkanlık etti ve Maliye Bakanlığı Müsteşarı Mohamed Ali bakanlığın katkısını sundu.1

Maliye Bakanı Jibril Ibrahim, 2027 bütçesinin ekonomik ve sosyal reform programlarını yürütmeyi ve toparlanma ile yeniden yapılanma çabalarını sürdürmeyi amaçladığını söyledi. Bakan, bütçenin ayrıca vatandaşların yaşam koşullarını iyileştirmeyi, temel hizmetler sunmayı ve yerinden edilmiş kişiler ile mültecilerin durumunu ele almayı amaçlayan sosyal koruma programlarını benimsediğini belirtti.2

Savunma Bakanı Korgeneral Hassan Daoud Kabroun'un başkanlık ettiği bakanlık sektörleri ortak toplantısı, Jibril Ibrahim tarafından sunulan bütçenin ilkelerini ve hedeflerini gözden geçirdi. Maliye Bakanı, bütçenin ekonomik ve sosyal reformu, toparlanma ve yeniden yapılanmayı ve sosyal koruma programlarını hedeflediğini söyledi.3

2027 bütçe ilkeleri, savaş çabalarının finansmanını altyapı ve yeniden yapılanma harcamalarıyla birlikte koruyor ve büyüme ile ekonomik toparlanma hedefler arasında yer alıyor. Maliye Bakanı, planı sosyal koruma ve yerinden edilmiş kişiler ile mültecilere yönelik hizmetlerle ilişkilendirdi.124

Perşembe günü Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasında Kuzey Kordofan eyaletinin başkenti El Obeid'in batısında ve güneybatısındaki bölgelerde çatışma çıktı; dört stratejik bölgenin kimin kontrolünde olduğuna dair çelişkili açıklamalar yapıldı. Ordu ve müttefik kuvvetleri, şiddetli çatışmaların ardından kentin batı ve güney eksenlerinde karadan ilerleme kaydederek bir dizi stratejik bölgeyi ele geçirdi.12

Silahlı mücadele hareketlerinden oluşan Ortak Kuvvet, Perşembe sabahı Kuzey Kordofan ekseninde geniş çaplı askeri operasyonlar düzenlediğini ve Umm Sumaima, Kazqil, Hamadi ile Abu Qu'ud olmak üzere dört bölgeyi kurtardığını bildirdi. Kurumun resmi sözcüsü Binbaşı Mutawakil Ali Wakil Abu Jokha, yaptığı açıklamada operasyonların Hızlı Destek Kuvvetlerine can ve malzeme bakımından ağır kayıplar verdirdiğini söyledi. Saha kaynakları, Sudan ordusunun bölgedeki askeri operasyonların ardından Kuzey Kordofan'daki Kazqil ve Abu Qu'ud'un kontrolünü yeniden ele geçirdiğini belirtti.34

Atıflı iddia: Darfur24, El Obeid'in batısında ve güneybatısındaki dört stratejik bölgenin kontrolüne ilişkin çelişkili açıklamalar olduğunu, Sudan Tribune ise ordunun ve müttefik kuvvetlerinin kentin batı ve güney eksenlerinde bir dizi stratejik bölgeyi ele geçirdiğini bildirdi. İki açıklama, çatışmaların şiddetli olduğu ve aynı eksenlerde yoğunlaştığı konusunda örtüşüyor; dört bölgenin kontrolünün kesinleşip kesinleşmediği konusunda ise ayrışıyor.12

Bu arada, Sudan ordusundan bir kaynak Al Jazeera'ya, hava savunmasının Sudan'ın doğusundaki Kassala eyaletinde yer alan Khashm El Girba kasabasını hedef almaya çalışan insansız hava araçlarını engellediğini söyledi. Olay, ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasındaki çatışmalar sürerken ve askeri operasyonların kapsamı genişlerken, birçok Sudan eyaletinde insansız hava aracı saldırılarının tırmanması ve son dönemde hayati önem taşıyan noktalar ile tesislere yönelik saldırılar düzenlenmesi sırasında yaşandı.5

Mısır ordusunun sözcüsü Ahmed Othman, Sudan ile güney sınırında yasa dışı altın aramaya yönelik olduğunu söylediği bir askeri harekât sırasında iki Mısırlı subayın öldürüldüğünü bildirdi. Sözcü, düzenlediği basın toplantısında subayları güney bölgesi sahil güvenlik kurmay başkanı Albay Ahmed Samir ve bir yarbay olarak açıkladı.6

Avustralya hükümeti perşembe günü dört Sudanlıya mali yaptırım ve seyahat yasağı, el-Baraa bin Malik Taburu'na ise mali yaptırım uygulandığını duyurdu. Canberra, söz konusu tedbirlerin Sudan'daki savaşla bağlantılı olduğunu belirttiği ağır insan hakları ihlallerine yanıt olarak alındığını açıkladı.12

Listede ordu başkomutanı Korgeneral Abdülfettah el-Burhan ile Hızlı Destek Kuvvetleri komutanı Muhammed Hamdan Dagalo (Hemedti) yer alıyor. Yaptırımlar, savaşan tarafların her iki liderini de kapsıyor.12

El-Baraa bin Malik Taburu'na yalnızca mali yaptırım uygulanırken, dört kişi hem mal varlıklarının dondurulması hem de seyahat yasağıyla karşı karşıya. Avustralya hükümeti, atıfta bulunulan haberlerde yaptırım uygulanan diğer iki Sudanlıyı açıklamadı.12

Sudan Öğretmenler Komitesi, Hartum eyaletinin Ambada bölgesindeki iki üyesinin güvenlik hücresi tarafından çağrıldığını bildirdi. Komite, çağrılan iki kişiyi el-Nayir el-Turaifi Hamad el-Nil ve Mohamed Adam olarak açıkladı ve Adam'ın rahatsız olduğunu belirtti.123

Bu çağrılar, öğretmenler grevinin üçüncü haftasının ikinci gününe girmesiyle ortaya çıktı. Komite, çağrıları perşembe günü yaptığı yazılı açıklamayla duyurdu.123

Sudan Doktorlar Ağı çarşamba günü, Hızlı Destek Kuvvetleri'nin Batı Darfur eyaletinin başkenti El Geneina'da düzinelerce profesyonel personeli tuttuğunu bildirdi. Ağ, tutukluların koşulları, güvenlikleri ve insani durumları konusunda ciddi endişe duyduğunu belirtti.1

Ağ, tutulanların sayısını 135 sağlık ve akademik personel olarak açıkladı: sağlık sektöründe 47 çalışan ile 88 öğretmen ve üniversite profesörü. Bir açıklamada, tutukluların kentteki bir dizi mekânda tutulduğunu söyledi.2

Açıklama, ağın tutukluların insani koşullarına ilişkin endişesini ve güvenliklerine dair kaygılarını yineledi.2

Hızlı Destek Kuvvetleri'ne ait insansız hava araçları, salı gecesinden çarşamba sabahına kadar Mavi Nil eyaletinin başkenti Damazin'e saldırdı; bu saldırı kente yönelik türünün en büyük saldırısı olarak nitelendirildi. Askeri kaynaklar, insansız hava araçlarının Mavi Nil eyaletindeki askeri karargâhı ve sivil binaları vurduğunu söyledi. Mavi Nil eyaleti hükümet yetkilileri, insansız hava araçlarının hangi noktaları vurduğuna ilişkin herhangi bir bilgi açıklamadı.12

Yayılan bilgilere göre ordu hava savunması, saldırının sürdüğü saatlerde insansız hava araçlarına karşı koydu. Mavi Nil eyaleti valisi, hava savunmasının Damazin'e yönelik geniş çaplı bir saldırıyı boşa çıkardığını söyledi; Al-Arabi Al-Jadeed ise valinin insansız hava aracı saldırısından sağ kurtulduğunu bildirdi.234

Saldırı, Hartum'u ve Sudan'ın diğer kentlerini vuran ve Mavi Nil eyaletinin ötesine uzanan daha geniş bir insansız hava aracı saldırıları dalgasının parçasıydı.5

Sudan Sağlık Bakanlığı, Kızıldeniz, Batı ve Orta Darfur, Kassala ve Beyaz Nil dahil olmak üzere birçok eyalette çevrede aşı kaynaklı çocuk felci virüsü tespit ettiğini açıkladı. Bakanlık, Kasım ayı içinde Darfur ve Batı Kordofan'ı hedef alan yeni aşılama kampanyaları duyurdu.1

Birinci basamak sağlık hizmetlerinden sorumlu genel müdür vekili Dr. İsmail el-Adani, ayrıntıları bir bilgilendirme konferansında verdi. Tespit, virüsün Sudan'ın beş eyaletinde ortaya çıkmasının ardından yapıldı.1

Ayrıca Sağlık Bakanlığı bünyesindeki federal acil durum operasyon merkezi, müsteşar vekili ve acil durum ve salgın kontrolü genel müdürü Muntasir Mohamed Othman başkanlığında toplanarak eyaletlerdeki salgın durumunu ve sağlık müdahalelerini gözden geçirdi. Othman, yoğun Anopheles sivrisineği üremesi nedeniyle Sennar eyaletinde sağlık müdahalelerinin yoğunlaştırılmasını ve kolera vakalarına karşı acil müdahale yapılmasını talimat verdi.2

Bakanlık ayrıca kolera ve dang hummasının yayılması konusunda uyarıda bulundu ve Sudan'ın bir dizi eyaletinde acil müdahaleler yapılması talimatını verdi.2

Sudan Gazeteciler Sendikası, Sudan'da savaşın başlamasından bu yana gazetecilere yönelik 673 ihlal belgeledi. Sendika, saldırıların cezasız kalmasına son verilmesi çağrısında bulundu.1

Sudan Kadın Gazeteciler Ağı, ülkede gazetecilere yönelik ihlallerin ve suçların giderek arttığı uyarısında bulundu. Ağ, Sudanlı kadın gazetecilerin seslerinin ve kalemlerinin korunmayı, telafi edilmeyi ve adaleti hak ettiğini belirtti.2

Sudan genelinde düzenlenen insansız hava aracı saldırılarında en az 14 sivil hayatını kaybetti, birçok kişi de yaralandı; ülkenin elektrik altyapısı da büyük zarar gördü. Birleşmiş Milletler, saldırıların yol açtığı insani bilançonun giderek ağırlaştığı uyarısında bulundu.3

Sudan hükümeti, Etiyopya'yı paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri'nin insansız hava aracı saldırıları için kendi topraklarını kullanmasına izin vermekle suçladı; analistler ise hükümetin Birleşmiş Milletler'e yaptığı şikayeti sorguladı.4