Kuresel.news

← FAS

26 Ekim haftası

2026-W44
26 Eki – 1 Kasım 2026
TAMAMLANDI
Son güncelleme 30 Ekim 2026
HABERLERDE GEÇEN ÜLKELER
  • Amerika Birleşik Devletleri
  • Fransa
  • Brezilya
  • Venezuela
HABER DİLİ

Fas'ın 2027 bütçe tasarısı sağlık bakanlığının personel giderlerini 16,42 milyar dirheme çıkarıyor ve 2.600 kadroya kaynak ayırıyor

TelQuel'in haberine göre, Fas'ın 2027 mali yıl tasarısı, Sağlık ve Sosyal Koruma Bakanlığı'nın personel giderlerini 2026 mali yılı kanunundaki aynı tutardan 16,42 milyar dirheme çıkarıyor. Aynı bütçe kalemlerinde 9 milyar dirhem ve 2.600 kadro yer alıyor; gazete, iki yıl arasındaki farkın yalnızca rakamlarla tam olarak açıklanamadığını belirtti.1

Tasarı, Sosyal Koruma ve Sosyal Uyum Fonu için 40,16 milyar dirhem öngörüyor; bu, 2026'da programlanan ödeneklerden yaklaşık yüzde 10 fazla ve doğrudan yardım 600 dirheme çıkarılıyor. Devletin olağan net gelirlerinin 2027'de 470,1 milyar dirhem olması bekleniyor; bu, yerel yönetimlere ödenen katma değer vergisi payı hariç tutulduğunda 2026 mali yılı kanunu tahminlerine göre yüzde 8,6 artış anlamına geliyor.23

Kamu kuruluşları ve işletmelerinin 2027'de, Muhammed VI Yatırım Fonu'nun yatırımları hariç, 209,16 milyar dirhemin üzerinde yatırım yapması öngörülüyor. 2027 için denkleştirme ödenekleri 19,4 milyar dirhem olarak belirlenirken devlet, bütan gazı, şeker ve yumuşak buğday unu fiyatlarını desteklemeyi sürdürüyor.45

Tasarıya eşlik eden kamu kuruluşları raporu, reform yapılmadığı takdirde memur emeklilik rejiminin rezervlerinin 2032'den itibaren tükeneceği ve Fas Emeklilik Fonu'nun teknik açığının büyüyeceğini öngördüğü uyarısında bulunuyor. Tasarı ayrıca kayıt dışı sektörde çalışanları kayıtlı ekonomiye kazandırmak için bir vergi teşvikinin yeniden yürürlüğe konmasını öneriyor.67

Tasarı, katma değer vergisi alacaklarının iadesi yerine, tedarikçiden tahsil edilmesi gereken verginin fiilen ödenmesi gereken vergiyi aştığı durumlarda katma değer vergisi stopajını yeniden uygulamaya koyan basitleştirilmiş bir mekanizma getirilmesini öneriyor.8

GÜNCELLEMELER

· Yeni gelişme

2027 taslak finans yasasına eşlik eden, yatırım için harekete geçirilen devlet arazilerine ilişkin raporda, devletin özel mülkiyetindeki araziler üzerinde 114 projenin 2026'nın ilk yarısında onaylandığı ve bunların toplam 23.374 hektarı kapsadığı belirtiliyor.11

Kamu kuruluşları ve işletmelerine ilişkin, tasarıya eşlik eden rapora göre, Ulusal Arazi Koruma, Kadastro ve Haritacılık Ajansı 2026'da 480.000 yeni tapu vermeyi planlıyor; bunların 173.500'ü 1,2 milyon hektarı kapsayan genel arazi kaydından geliyor.12

· Yeni gelişme

Fas'ta kamu hizmetindeki ortalama net aylık maaş 2026'da 10.732 dirhem oldu; bu, 2016-2026 döneminde yüzde 39,38'lik genel bir artışa işaret ediyor. Bu veriler, 2027 taslak finans yasasına eşlik eden insan kaynakları raporuna göre açıklandı.9

Aynı rapor, 2026-2030 döneminde 70.266 devlet memurunun emekli olacağını öngörüyor.10

Fas Kralı, Nador limanı ve Tanger Med 3'ün başlatılmasına ilişkin Rabat'taki oturuma başkanlık etti

Kral VI. Muhammed, Rabat'taki kraliyet sarayında, ilk terminallerinin günler içinde faaliyete geçmesi beklenen Nador West Med limanı ve sanayi kompleksindeki ilerlemeye ilişkin bir çalışma oturumuna başkanlık etti. Oturumda ayrıca, yeni bir liman olan Tanger Med 3'ün inşaatının başlatılmasıyla Tanger Med liman kompleksinin genişletilmesi de ele alındı.12

Kraliyet kabinesi, haber kapsamında aktarılan bir açıklamaya göre, Nador West Med kompleksinin ilk istasyonunun önümüzdeki günlerde hizmete girmesinin beklendiğini bildirdi. Aynı oturumda, merkezinde yeni Tanger Med 3 limanının inşa edilmesinin yer aldığı Tanger Med genişletmesi de gözden geçirildi.21

ABD, Batı Sahra'ya ilişkin gözden geçirilmiş taslağı Güvenlik Konseyi'ne gönderdi: Fas özerkliği görüşmelerin tek dayanağı olmayı sürdürüyor

Amerika Birleşik Devletleri, Batı Sahra'ya ilişkin gözden geçirilmiş bir karar taslağını BM Güvenlik Konseyi üyelerine dağıttı. Değişiklikler ilk taslağın birçok hükmüne dokunuyor ancak taslağın temel siyasi sütunlarını, bunların başında Fas'ın genişletilmiş özerklik önerisinin görüşmelerin sürdürülmesi için tek dayanak olarak benimsenmesini, değiştirmeden bırakıyor.1

Polisario Cephesi, Birleşmiş Milletler'de MINURSO misyonunun geleceği ve müzakere süreci konusunda dayatılan yöne yönelik itirazını yineledi. Güvenlik Konseyi önündeki ABD taslağı, BM misyonunu yeniden yapılandıracak ve Fas egemenliği altındaki Fas özerklik önerisini bir çözümün tek dayanağı haline getirecek.2

Muhalif bir yayın organı olan Akhbar Alyaoum, ABD taslağının anlaşmazlığa daha ileri bir yaklaşımı yansıttığını ve Polisario'yu BM'nin çözüm çerçevesinin karşısına koyduğunu bildirdi. Siyasi analist İbrahim Belali Es-Souih, yayın organına yaptığı açıklamada metnin Güvenlik Konseyi'nin dosyayı ele alışında önemli bir siyasi dönüm noktası oluşturduğunu söyledi.3

Bachir Mustapha Sayed, Polisario Cephesi'nin 17. kongresinde liderliğe adaylığını açıkladı

Bu açıklama, Sayed'in geniş çapta dolaşıma giren ses kayıtlarında Cephe'nin mevcut liderliğine sahadaki ve diplomatik performansı nedeniyle yönelttiği eleştirilerin ardından geldi. Haber kuruluşları bu adımı, Tinduf kamplarındaki örgüt içinde yaşanan iç çatışmanın derinliğini gözler önüne seren bir gelişme olarak nitelendiriyor.1

Fransız dergisi Jeune Afrique, Batı Sahra konusunda Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin önüne gelmesi beklenen ABD tasarı kararının, Gali'nin yerine geçme yarışının kamuoyu önüne taşındığı bir dönemde Polisario Cephesi içindeki bölünmeleri alevlendirdiğini bildirdi. Tasarı, Fas'ın özerklik önerisini müzakerelerin sürdürülmesi için tek dayanak haline getiriyor.2

Royal Air Maroc, 1 Kasım'dan itibaren haftada iki uçuşla doğrudan Kazablanka-Esauira hattını açıyor

Royal Air Maroc, Kazablanka ile Esauira arasında yeni bir doğrudan hava bağlantısı açtı; hat çarşamba günü Esauira'da törenle hizmete girdi. Hat, ülke içi hava bağlantısını ve ülkenin toprak bütünlüğünü güçlendirme, vatandaşların hareketliliğini kolaylaştırmanın yanı sıra turizmi ve ekonomik kalkınmayı destekleme çabalarının bir parçası.12

Hat 1 Kasım 2026'da haftada iki uçuşla hizmete giriyor. Havayolu şirketi, açılışı ülke içi hava bağlantısının güçlendirilmesinde yeni bir adım olarak nitelendirdi.23

Ayrıca Royal Air Maroc, Sao Paulo-Kazablanka hattında haftalık frekansı beşe çıkarıyor ve Rio de Janeiro hattını açmaya hazırlanıyor. 2025'te Sao Paulo-Kazablanka hattı her iki yönde yaklaşık 80 bin yolcu taşıdı; ortalama doluluk oranı yüzde 84, zamanında kalkış oranı yüzde 98 oldu.4

Bu hafta ayrıca

Bu hafta daha önce yayımlandı, ardından daha büyük gelişmelerin gerisinde kaldı. Tamamını okumak için birini açın.

Fas'ta "yoksulların doktoru" Rachid Cherkaoui'ye İbn Rüşd hastanesi açıklamaları nedeniyle bir yıl hapis cezasıAin Sebaa'daki bir ceza mahkemesi, "yoksulların doktoru" olarak tanınan anestezi uzmanı Rachid Cherkaoui'yi, Kazablanka'daki İbn Rüşd üniversite hastanesinin yönetimine ilişkin açıklamaları ve eleştirileriyle bağlantılı bir davada 21 Ekim'de bir yıl hapis cezasına çarptırdı. Karar, hak ve sendika çevrelerinden bir dayanışma dalgasına yol açtı.

Fas'ta "yoksulların doktoru" Rachid Cherkaoui'ye İbn Rüşd hastanesi açıklamaları nedeniyle bir yıl hapis cezası

Ain Sebaa'daki bir ceza mahkemesi, "yoksulların doktoru" olarak tanınan anestezi uzmanı Rachid Cherkaoui'yi, Kazablanka'daki İbn Rüşd üniversite hastanesinin yönetimine ilişkin açıklamaları ve eleştirileriyle bağlantılı bir davada 21 Ekim'de bir yıl hapis cezasına çarptırdı. Karar, hak ve sendika çevrelerinden bir dayanışma dalgasına yol açtı.1

Demokratik Emek Konfederasyonu ulusal sekreteri Mustapha El Kihal, İbn Rüşd davasında Cherkaoui ve diğer sanıklar hakkında verilen mahkeme kararlarını eleştirerek, yargılamaların sanıkların hastane içindeki usulsüzlükleri bildirmesinin ardından geldiğini söyledi.2

Cherkaoui bir anestezi ve yoğun bakım doktoru; hakkındaki dava, Kazablanka'daki üniversite hastanesinin nasıl yönetildiğine dair sözleri ve eleştirileriyle ilgili. Onu mahkûm eden mahkeme, Ain Sebaa'daki ilk derece ceza mahkemesiydi.12

GÜNCELLEMELER

· Yeni yorum

Assabah, Rachid Cherkaoui'nin hakaret ve kamu görevlisi kimliğine bürünme olmak üzere iki suçlamadan mahkûm edildiğini ve yargılaması tutuksuz sürdürülmüş olmasına rağmen Ain Sebaa mahkeme salonunun içinde gözaltına alındığını bildirdi.3

Gazete, davayı Kazablanka'nın en büyük hastanesindeki anestezi ve yoğun bakım profesörüne yönelik yolsuzluk haberciliğinin nasıl kendisinin kimliğe bürünme suçlamasına dönüşebildiği sorusu olarak çerçeveledi.3

Fas'ta su şişeleme projesine Taounate'te yürüyüş ve kadın hakları desteğiTaounate iline bağlı Bouadel beldesinin sakinlerinden onlarca kişi, kaynak suyunun şişelenmesine yönelik bir projeye karşı yürüyerek protesto düzenledi; projenin akıbeti ve arkasında kimlerin olduğu konusunda açıklık talep etti. Göstericiler, su kaynaklarına ve sakinlerin günlük geçimini sağladığı tarım faaliyetlerine ilişkin endişelerini dile getirerek, kaynak suyunun güvenceler olmaksızın ticari amaçla kullanılmasını reddeden sloganlar attı.

Fas'ta su şişeleme projesine Taounate'te yürüyüş ve kadın hakları desteği

Taounate iline bağlı Bouadel beldesinin sakinlerinden onlarca kişi, kaynak suyunun şişelenmesine yönelik bir projeye karşı yürüyerek protesto düzenledi; projenin akıbeti ve arkasında kimlerin olduğu konusunda açıklık talep etti. Göstericiler, su kaynaklarına ve sakinlerin günlük geçimini sağladığı tarım faaliyetlerine ilişkin endişelerini dile getirerek, kaynak suyunun güvenceler olmaksızın ticari amaçla kullanılmasını reddeden sloganlar attı.1

Kadın Hakları Derneği'nin kadın federasyonu, ticari kaynak suyu projesine bağlı protestolar nedeniyle Bouadel'li kadınlarla dayanışma içinde olduğunu açıkladı. Federasyon, projenin güvenliği ve su kaynakları ile sakinlerin ihtiyaçları üzerindeki etkileri doğrulanana kadar ihtiyati tedbir olarak kullanımın askıya alınması çağrısında bulundu.2

Fas'ın kamu yayıncısı Soread 2M 356 milyon dirhem zarar açıkladı, SNRT'nin zararı 131 milyonFas'ın 2027 mali yasa tasarısına eklenen bir hükümet raporu, kamu yayıncısı Soread 2M'nin 2025 yılında 356 milyon dirhemlik finansal açık verdiğini gösteriyor. Ulusal Radyo ve Televizyon Şirketi (SNRT) aynı yıl içinde 131 milyon dirhemlik bir açık kaydetti.

Fas'ın kamu yayıncısı Soread 2M 356 milyon dirhem zarar açıkladı, SNRT'nin zararı 131 milyon

Fas'ın 2027 mali yasa tasarısına eklenen bir hükümet raporu, kamu yayıncısı Soread 2M'nin 2025 yılında 356 milyon dirhemlik finansal açık verdiğini gösteriyor. Ulusal Radyo ve Televizyon Şirketi (SNRT) aynı yıl içinde 131 milyon dirhemlik bir açık kaydetti.1

Aynı rapor, demiryolu yolcu trafiğinin 2030 yılına kadar yaklaşık 100 milyon yolcuya ulaşacağını öngörüyor; Ulusal Demiryolu Ofisi'nin 10 milyar dirhem ciro ve 5 milyar dirhemin üzerinde bir faaliyet marjı beklemesi öngörülüyor. Yeni altyapı ve demiryolu araçlarının kademeli olarak devreye alınması, bu büyümeye katkıda bulunabilecek bir etken olarak gösteriliyor.2

Bu iki rakam farklı kurumları tanımlıyor ve tek bir sayının birbiriyle yarışan hesapları değil: 356 milyon dirhemlik açık Soread 2M'ye aitken, 100 milyonluk rakam demiryolu ofisinin 2030 yılına kadar öngörülen yolcu sayısıdır.12

Fas'ın sanayi ihracatı günde 1 milyar dirheme ulaştı, ithalat ihracatı geride bırakıyorFas'ın sanayi ihracatı artık günde 1 milyar dirhem değerinde, dedi Sanayi ve Ticaret Bakanına bağlı Dış Ticaretten Sorumlu Bakan Delegasyonu Omar Hjira pazartesi günü. Bakanlık, krallığın ticaret dengesindeki dengesizliği gidermek için ülkenin tüm serbest ticaret anlaşmalarını değerlendirmeyi planlıyor, dedi.

Fas'ın sanayi ihracatı günde 1 milyar dirheme ulaştı, ithalat ihracatı geride bırakıyor

Fas'ın sanayi ihracatı artık günde 1 milyar dirhem değerinde, dedi Sanayi ve Ticaret Bakanına bağlı Dış Ticaretten Sorumlu Bakan Delegasyonu Omar Hjira pazartesi günü. Bakanlık, krallığın ticaret dengesindeki dengesizliği gidermek için ülkenin tüm serbest ticaret anlaşmalarını değerlendirmeyi planlıyor, dedi.1

İthalat yüzde 15,8 artarken ihracat yüzde 8,7 büyüdü, dedi Hjira bir genel kurul oturumunda; bu fark ticaret açığını daraltma zorluğunu derinleştiriyor. Hükümet, ulusal ürünlerin rekabet gücünü artırmayı ve uluslararası pazarlardaki varlıklarını genişletmeyi amaçlıyor.2

Brezilya'da Lula dördüncü kez cumhurbaşkanı seçildi, Flávio Bolsonaro yenilgiyi kabul etmiyorBrezilya Yüksek Seçim Mahkemesi, Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva'yı cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunun galibi ilan ederek solcu görevdeki lidere dördüncü dönemini verdi. Elektronik sandıklardaki oyların tamamının sayılmasının ardından Lula oyların yaklaşık yüzde 51,76'sını alırken, muhafazakâr aday Flávio Bolsonaro yüzde 48,24'te kaldı.

Brezilya'da Lula dördüncü kez cumhurbaşkanı seçildi, Flávio Bolsonaro yenilgiyi kabul etmiyor

Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi, Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva'yı cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunun galibi ilan ederek solcu görevdeki lidere dördüncü dönemini verdi. Elektronik sandıklardaki oyların tamamının sayılmasının ardından Lula oyların yaklaşık yüzde 51,76'sını alırken, muhafazakâr aday Flávio Bolsonaro yüzde 48,24'te kaldı.12

Flávio Bolsonaro, Lula karşısındaki yenilgisini kabul etmeyeceğini ve ikinci turun iptali için girişimde bulunacağını söyledi. Ayrıca oylamanın yürütülmesini de sorguladı.34

Sonucu, muhalif Akhbar Alyaoum'dan iktidara yakın Masrawy'ye ve DW.com ile France 24 gibi haber ajanslarına kadar siyasi yelpazenin her kesiminden yayın kuruluşları duyurdu. Hepsi aynı sonucu aktardı: Lula'nın zaferi ve Bolsonaro'nun bunu tanımayı reddetmesi.1453

Venezuela muhalefet lideri María Corina Machado yaklaşık on aylık sürgünün ardından ülkesine döndüNobel Barış Ödülü sahibi Venezuela muhalefet lideri María Corina Machado, yaklaşık on aylık sürgünün ardından pazar günü ülkesine döndü. Machado, geçen yılın sonunda Nobel Ödülü'nü almak üzere ülkeden ayrılmıştı; öncesinde ise Nicolás Maduro'nun yeniden seçilmesinin ardından yaşanan tutuklama dalgası nedeniyle bir süre gözlerden uzak kalmıştı.

Venezuela muhalefet lideri María Corina Machado yaklaşık on aylık sürgünün ardından ülkesine döndü

Nobel Barış Ödülü sahibi Venezuela muhalefet lideri María Corina Machado, yaklaşık on aylık sürgünün ardından pazar günü ülkesine döndü. Machado, geçen yılın sonunda Nobel Ödülü'nü almak üzere ülkeden ayrılmıştı; öncesinde ise Nicolás Maduro'nun yeniden seçilmesinin ardından yaşanan tutuklama dalgası nedeniyle bir süre gözlerden uzak kalmıştı.1

Machado dönüşünü X platformunda duyurarak şunları yazdı: "Buradayım. Sizinleyim." Dönüşü, Venezuela'nın geleceğine ilişkin siyasi görüşmelerin sürdüğü ve Machado'nun liderliğini yaptığı hareket ile Amerika Birleşik Devletleri yönetimi arasında geçiş sürecinin izleyeceği yol konusunda farklı tutumların bulunduğu bir döneme denk geliyor.12

Marine Le Pen, Orléans'da cumhurbaşkanlığı kampanyasını başlattı ve Jordan Bardella'yı başbakan yapma sözü verdiFransa'nın aşırı sağının lideri Marine Le Pen, cumhurbaşkanlığı seçim kampanyasını Pazar günü Orléans kentinde düzenlenen ve yoğun güvenlik önlemleri altında gerçekleştirilen bir mitingle başlattı; mitinge Ulusal Birlik partisinin konferansı çevresindeki protestolar eşlik etti. Nisan ayında yapılması planlanan seçim, Le Pen'in cumhurbaşkanlığı için dördüncü yarışı olacak.

Marine Le Pen, Orléans'da cumhurbaşkanlığı kampanyasını başlattı ve Jordan Bardella'yı başbakan yapma sözü verdi

Fransa'nın aşırı sağının lideri Marine Le Pen, cumhurbaşkanlığı seçim kampanyasını Pazar günü Orléans kentinde düzenlenen ve yoğun güvenlik önlemleri altında gerçekleştirilen bir mitingle başlattı; mitinge Ulusal Birlik partisinin konferansı çevresindeki protestolar eşlik etti. Nisan ayında yapılması planlanan seçim, Le Pen'in cumhurbaşkanlığı için dördüncü yarışı olacak.12

Le Pen, Fransa'da düzeni ve güveni yeniden tesis etme sözü verdi ve kazanması halinde Ulusal Birlik'in başkanı Jordan Bardella'yı başbakan olarak atayacağını söyledi. Bir slogan altında programının ana hatlarını sunan Le Pen, seçilmesi halinde siyasi bir "rönesans" vaat etti.12

Le Pen, projesinin bir "şiddetli kopuşa" ya da "yıkıcı bir devrime" dayanmadığını söyledi. Bir haber metninin başlığında alıntılanan miting sloganı şuydu: "Fransa'yı güzel günler bekliyor."2